V
an
(Tuşpa) şehrini merkez edinen
Urartulardan Kral II. Sardur (M.Ö.
753-735), Çıldır Gölü
Güneybatısındaki Taşköprü Köyü
kayalığındaki buraların fethini
anlatan yazıtında, Çıldır-Ardahan ve
çevresini, "Ukhiemani" beyliğinden
aldığını anlatır. Başka bir
yazıtında da Çoruh Irmağı boyunda
(Bayburt'tan Batum'a kadar, Artvin
ve Ardanuç dahil) "Kulhi" adlı
güçlü bir kavmi yendiğinden
bahseder. II. Sardur'un yazıtlarında
yer alan her iki kavim de, Aryani (Ortaasya)
kökenli kavimlerdir. II. Sardur'un
oğlu Kral I. Rusa/Ursa (753-713)
zamanında, Kafkaslar ve Karadeniz'in
Kuzeyinde M.Ö.2000 yılından beri
yaşayan ve sonraki Hazar ve Bulgar
Türklerinin mensubu bulunduğu
"Kıpçak-lar'm ataları olan "Kimmerlerin"
ülkesi, aynı soydan gelen "Sakalar'in
akınına uğramıştı. Saka (İskit)
Türkleri M.Ö. 720 yılında
Kimmerlerin Doğu kolunu Kafkas
sıradağlarının Güneyine sürdüler.
Sarı saçlı, kumral, gök gözlü
Kuman/Kıpçak tipinde olan
Kimmerlerin İskit Türkleri'nin
önünde Kura, Çoruh, Araş ve Yukarı
Fırat ırmakları boyuna yayılarak
yerleşmeleriyle Ardahan'ı da
içerisine alan bölgede, Türklük
hayatı başlamış oldu (M.Ö.720).
İlk olarak Yunanca yazılıp M.S. V.
yüzyılda Gürcü diline çevrilen "'
Kartlis-Çkhovreba" adlı tarihin
başlarında Kimmerlerin gelip
Ardahan'ı da içerisine alan
Kafkasların Güneyine hakim
oluşlarını anlatır. Makedonyalı
İskender'in ordusuna karşı koyan
"Yaman savaşçılar" dediği
Kimmerlerin Ardahan yöresindeki "KamaraDağı'
civarında verdikleri mücadeleyi
yücelterek anlatır.
M.S. 680 yılında İskit Türkleri,
hükümdarları Bartatua öncülüğünde,
çok kalabalık göçler hâlinde Kafkas
geçitlerini aşarak, itaat etmeyen
Kimmerleri Kızılırmak boylarına
sürdüler.İskitlerin hükümdarı kışlık
başkent yaptığı, Kura'a sağdan
karışan Terter çayı boyundaki Partav
veya Barda şehrine adını vermişti.
Sakalar'ın bütün Kura, Araş ve Çoruh
bölgesine olan hakimiyetleri Heredot
Tarihinde, Türklerin hakimiyeti diye
gösterilmektedir.
