Lapya Nedir?
Coğrafya Biliminde karstik aşınmaların,
şekillerin en küçüğüne denilmektedir.
Kayaların dış yüzeylerinde mekanik ve atmosferik sebeplerden dolayı
oluşan şekillerdir.
Lapya Oluşumları ne kadar net ise kayacın saflığı çok fazladır. Traverten
ve kil veya marnı bol olan kayaçlarda lapyalar oluşmaz. Dolomitik
kireçtaşlarında lapyalar az oranda gelişirler.
Kayaçların etkilendiği maddeler nedenler sebepler
Kayaçlar; asitlerden, sulardan, atmosferik koşullardan, mekanik
deformasyonlardan ve bitkilerden etkilenebilirler. Asitler mağmatik
kayaçlara fazla etki yapamazlar. Sedimanter kayalarda etkileri
fazladır. Şekillerini değiştirebilirler. Suların etkileri; yer altı
ve yerüstü olmak üzere ikilidir. Atmosferik etkiler iklimleri kapsar
ve değişimleri etkileyicidir. Mekanik deformasyonlar faylar ve
bindirmelerle oluşur. Kayaçları parçalar. Bitkiler etkilerini
kökleri ile yapar.
Suların Etkisi
Yağışların bol olduğu yerlerde kayaçlar kimyasal ve fiziksel olarak
etkilenirler. Etkilenme kütleyi azaltıcı yönde olduğu kadar
yükseltici yönde de olabilmektedir. Özellikle suların çatlaklara
dolması ile kış aylarında yaşanan donma olayları kayaçlarda yeni
çatlakların ve gerilmelerin Lapya Oluşumlarına yol açmaktadır. Yerüstü
suları etkisini; donma, erozyon ve bitki örtü fazlalığı ile
kendisini hissettirir. Yeraltı suları ise; boşluk suyu hacmi
kayalarda artmaya başlar,çimentolanma çözünmesi, mineral
bozulmaları, boşlukların artması sonucunda kayalarda direnç azalması
gözlenir. Topoğrafyanın sert olduğu bölgelerde suyun aşınma gücü çok
artmaktadır.
dairesel döngüleri sonucundan kayaçlar çok
güzel yuvarlak oymalar açarlar....
A.Vecdi ÇOBAN
